De Aansprakelijkheid van Advocaten bij Executoriale Verkoop van Aandelen

Inleiding

Het Gerechtshof Den Haag[2] heeft recentelijk geoordeeld dat een advocaat die een verzoek tot executoriale verkoop van aandelen te laat heeft ingediend, niet aansprakelijk is voor een beroepsfout. Dit verzoek moet, volgens artikel 474g lid 1 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (hierna: Rv), binnen een maand na het leggen van het executoriale beslag op de aandelen worden ingediend.

In deze zaak was er conservatoir beslag gelegd op aandelen, dat inmiddels executoriaal was geworden. Dit artikel behandelt de vraag wanneer het verzoek tot executoriale verkoop van aandelen moet worden ingediend, wanneer het conservatoire beslag op aandelen is overgegaan in de executoriale fase.

Wettelijke Bepaling

Zolang het conservatoire beslag nog niet executoriaal is geworden, kan er geen verzoek tot executoriale verkoop van de aandelen worden ingediend. Het conservatoire beslag op aandelen wordt executoriaal zodra de beslaglegger in de hoofdzaak een executoriale titel heeft verkregen die voor tenuitvoerlegging vatbaar is. Deze titel moet zowel aan de beslagene als aan de vennootschap worden betekend.[3]

Bij een executoriaal aandelenbeslag begint de termijn van een maand voor het indienen van het verzoek tot verkoop direct nadat het beslag is gelegd. Er is echter een speciale regeling voor het indienen van een verzoek tot verkoop van aandelen waarop conservatoir beslag is gelegd en dat beslag inmiddels executoriaal is geworden.

Artikel 715 lid 3 Rv bepaalt dat de termijn voor het indienen van het verzoek tot verkoop pas eindigt een maand na de dag waarop de in kracht van gewijsde gedane executoriale titel aan de vennootschap is betekend. In tegenstelling tot de algemene regeling vereist artikel 715 Rv geen betekening van een gewone executoriale titel, maar van een titel die in kracht van gewijsde is gegaan.

In Kracht van Gewijsde en Voor Tenuitvoerlegging Vatbaar

Wat Betekenen Deze Begrippen?

Voor Tenuitvoerlegging Vatbaar

Een executoriale titel is voor tenuitvoerlegging vatbaar als de titel een veroordeling bevat die ten uitvoer gelegd kan worden. Indien in de titel de eis onder opschortende tijdsbepaling of voorwaarde is opgenomen, dient deze tijd of voorwaarde te worden afgewacht voordat de titel voor tenuitvoerlegging vatbaar is.

In Kracht van Gewijsde

Een executoriale titel is in kracht van gewijsde gegaan als deze niet meer met een gewoon rechtsmiddel – zoals verzet, hoger beroep, cassatie of revisie – kan worden aangetast.[4] Zodra de termijn voor het indienen van een gewoon rechtsmiddel (ongebruikt) is verstreken, gaat de titel in kracht van gewijsde.

Bedoeling van de Wetgever

De bedoeling van de wetgever blijkt vaak uit de parlementaire geschiedenis. De Memorie van toelichting[5] bij de invoeringswet Boeken 3-6 Nieuw B.W. zegt hierover het volgende:

Het derde lid komt overeen met het huidige artikel 734b lid 3, met dien verstande dat de betekening van de vanwaardeverklaring is vervangen door de betekening van de executoriale titel die ter zake van de hoofdzaak is verkregen en die krachtens artikel 704, eerste lid, tevens nodig is om het beslag in de executoriale fase te brengen.

Fernhout merkt hierover op: “De regeling met betrekking tot het conservatoir beslag op aandelen werd bijna letterlijk overgenomen uit de artikelen 734a-734d Rv (oud). Er is over het hoofd gezien dat de koppeling van het aan de rechtbank te richten verzoek aan het in kracht van gewijsde gaan van het vonnis geen andere reden had dan de oorspronkelijke regeling van de vanwaardeverklaring.”**[6]

In het wetsontwerp, artikel 715 lid 3 Rv, is daarom, wellicht abusievelijk, opgenomen dat de termijn, vermeld in artikel 474g lid 1, pas eindigt één maand na de dag waarop de in kracht van gewijsde gegane executoriale titel aan de vennootschap is betekend. De toelichting verwijst namelijk naar artikel 704 lid 1 Rv, de betekening van de executoriale titel aan de beslagene en derde om het beslag in de executoriale fase te brengen.

Zoals Fernhout ook al aangaf, is de vraag of de letter van de wet of de achterliggende gedachte van de wettelijke bepaling gevolgd moet worden. Uit de parlementaire geschiedenis blijkt immers niet dat de wetgever er bewust voor heeft gekozen om de termijn voor het indienen van het verzoek tot verkoop te koppelen aan het in kracht van gewijsde gaan van de executoriale titel. De verwijzing naar artikel 704 lid 1 Rv duidt erop dat de wetgever die termijn wilde koppelen aan het moment waarop het beslag executoriaal wordt.

Jurisprudentie

De rechtspraak heeft zich recentelijk, maar ook in het verleden, gebogen over de vraag hoe artikel 715 Rv uitgelegd moet worden. Hieronder volgt een chronologisch overzicht van deze rechtspraak.

Gerechtshof Amsterdam 16 februari 2010

Het Gerechtshof Amsterdam[7] geeft in 2010 aan dat artikel 715 lid 3 Rv bepaalt dat de termijn van één maand, zoals vermeld in artikel 474g Rv, eerst eindigt één maand na de dag waarop de in kracht van gewijsde gegane executoriale titel aan de vennootschap is betekend. De wet bepaalt geen termijn waarbinnen de betekening ex artikel 704 lid 1 Rv en ex artikel 715 lid 3 Rv moet plaatsvinden, waardoor het executoriale beslag voor onbepaalde duur op de aandelen kan blijven rusten.

Gerechtshof ’s-Hertogenbosch 5 oktober 2010

Het Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch[8] geeft in 2010 aan dat de bepaling van artikel 715 lid 3 Rv duidelijk maakt dat de beslaglegger niet genoodzaakt is om binnen één maand ná het uitvoerbaar verklaarde vonnis het verzoekschrift in te dienen, op straffe van verval van de beslagen. De beslaglegger kan de appeltermijn, een eventueel hoger beroep, de cassatietermijn en het eventuele cassatieberoep afwachten, zonder rechten te verliezen of wellicht risicovolle executiemaatregelen te moeten nemen.

Rechtbank Utrecht 11 april 2012

De rechtbank Utrecht[9] maakt in 2012 onderscheid tussen (1) de overgang van het conservatoire beslag naar het executoriale beslag en (2) de tijdigheid van artikel 474g lid 1 Rv. De rechtbank gaf aan dat aan de vereisten is voldaan om het conservatoire beslag over te laten gaan in een executoriaal beslag. Echter, pas nadat er uitspraak in hoger beroep was gedaan, heeft betrokkene het verzoekschrift ingediend.

Rechtbank Den Haag 6 juni 2019

De rechtbank Den Haag[10] beslist in 2019 dat, hoewel artikel 715 Rv spreekt van ‘een in kracht van gewijsde gegane executoriale titel’, het past in het stelsel van de wet dat deze termijn van een maand een aanvang neemt zodra de uitvoerbaar bij voorraad verklaarde uitspraak is betekend.

Rechtbank Rotterdam 20 maart 2024

De Rechtbank Rotterdam[12] geeft aan dat de tekst van het wetsartikel erop wijst dat de termijn voor het indienen van het verzoek pas eindigt nadat de executoriale titel is betekend én die titel in kracht van gewijsde is gegaan.

Gerechtshof Den Haag 16 december 2025

Tegen de uitspraak van de Rechtbank Rotterdam is hoger beroep ingesteld bij het gerechtshof te Den Haag.[13] Het hof is, net als de rechtbank, van oordeel dat er principieel mag worden afgegaan op de tekst van artikel 715 lid 3 Rv.

Conclusie

De tekst van de wettelijke bepaling van artikel 715 lid 3 Rv is duidelijk. Er is een eindtermijn en deze termijn van een maand eindigt na betekening van het in kracht van gewijsde gegane vonnis aan de derde. De Memorie van toelichting doet vermoeden dat de wetgever beoogde om deze termijn te laten eindigen een maand nadat het conservatoire beslag is overgegaan in een executoriaal beslag.

Hierbij een oproep aan de wetgever om de bepaling van artikel 715 lid 3 Rv te wijzigen, zodat deze overeenkomt met de bedoeling van de wetgever. Als de tekst: “De termijn, vermeld in artikel 474, eerste lid, eindigt eerst één maand na de dag, waarop de in kracht van gewijsde gegane executoriale titel aan de vennootschap is betekend” wordt vervangen door: “De termijn, vermeld in artikel 474, eerste lid, eindigt eerst één maand na de dag, waarop het beslag executoriaal is geworden”, sluit deze bepaling naadloos aan bij de in artikel 704 lid 1 Rv opgenomen regeling voor de overgang van conservatoire beslagen in de executoriale fase én bij de in artikel 474g lid 1 Rv opgenomen regeling die geldt voor executoriaal beslag op aandelen op naam.

[1] met dank aan mr. J.D. (Jan Dirk) van Vlastuin, juridisch adviseur bij BVD Advocaten voor zijn commentaar op een eerdere versie van dit artikel.

[2] Gerechtshof Den Haag 16 december 2025, ECLI:NL:GHDHA:2025:2580.

[3] Artikel 704 lid 1 Rv.

[4] Zie Hugenholtz-Heemskerk, Hoofdlijnen van Nederlands burgerlijk procesrecht, 2024, nr. 124.

[5] Kamerstukken II 1980-1981, 16593, 3.

[6] F.J. Fernhout, ‘Een geniepigheidje bij beslag op aandelen’, Tijdschrift voor de Procespraktijk 2010-2, p. 46 e.v.

[7] Gerechtshof Amsterdam 16 februari 2010, NL:GHAMS:2010:BM9245.

[8] Gerechtshof ’s-Hertogenbosch 5 oktober 2010, ECLI:NL:GHSHE:2010:BN9593.

[9] Rechtbank Utrecht 11 april 2012, ECLI:NL:RBUTR:2012:BW3470.

[10] Rechtbank Den Haag 6 juni 2019, ECLI:NL:RBDHA:2019:6099.

[11] Kritisch besproken in: mr. J.D. van Vlastuin, Executoriale verkoop van aandelen: Tijdstip indiening verzoek tot verkoop bij een executoriaal geworden conservatoir beslag, BER 2019/7, p. 18-19.

[12] Rechtbank Rotterdam 20 maart 2024, ECLI:NL:RBROT:2024:2671.

[13] Gerechtshof Den Haag 16 december 2025, ECLI:NL:GHDHA:2025:2580.